Endometrioza: çfarë është?

Endometrioza është një sëmundje kronike që prek gratë, zakonisht gjatë viteve të tyre riprodhuese. Kjo sëmundje ndodh kur indi endometrial, i cili normalisht rritet brenda mitrës, fillon të rritet jashtë saj në vende të tilla si vezoret, tubat fallopiane, dhe ndonjëherë edhe në zona të tjera të legenit. Kjo gjendje mund të shkaktojë dhimbje të forta, veçanërisht gjatë ciklit menstrual. Kjo është gjithashtu një nga shkaqet kryesore të infertilitetit te gratë.

Endometrioza dhe shtatzënia

Endometrioza mund të ndikojë në aftësinë e një gruaje për të mbetur shtatzënë. Veçanërisht kjo ndodh nëse indi endometrial i jashtëm shkakton dëmtime ose bllokime në vezore ose tubat fallopiane. Ja disa mënyra se si endometrioza ndikon në shtatzëninë:

Vështirësi në shtatzëni (infertiliteti)

Endometrioza është një nga shkaqet kryesore të infertilitetit. Gratë me forma të rënda të sëmundjes mund të kenë më pak mundësi për të mbetur shtatzëna. Kjo për shkak të bllokimit të tubave fallopiane ose dëmtimit të indit riprodhues. Rreth 30-50% e grave me endometriozë përjetojnë vështirësi për të mbetur shtatzëna​

Ndikimi i endometriozës gjatë shtatzënisë

Gjatë shtatzënisë, disa gra përjetojnë një lehtësim të përkohshëm të simptomave të endometriozës për shkak të ndalimit të cikleve menstruale dhe uljes së prodhimit të estrogjenit. Hormonet që prodhohen gjatë shtatzënisë, si progesteroni, kanë efektin e ngadalësimit të rritjes së indit endometrial. Për këtë arsye, shumë gra raportojnë përmirësime në dhimbjen e tyre gjatë shtatzënisë.

Rreziku i komplikimeve gjatë shtatzënisë

Edhe pse simptomat mund të përmirësohen për disa gra gjatë shtatzënisë, endometrioza mund të rrisë rrezikun për komplikime gjatë periudhës së shtatzënisë. Disa nga komplikimet e mundshme përfshijnë:

• Abortet spontane: Disa studime kanë treguar se gratë me endometriozë mund të kenë një rrezik të rritur për aborte spontane.
• Shtatzëni ektopike: Endometrioza mund të rrisë rrezikun e një shtatzënie jashtë mitrës. Kjo ndodh kur veza e fekonduar implantohet jashtë mitrës, zakonisht në tubat fallopiane.
• Lindje e parakohshme: Gratë me endometriozë gjithashtu mund të kenë një rrezik më të lartë për të lindur para kohe, me komplikacione të mundshme për foshnjën.

Pasojat e endometriozës pas shtatzënisë

Pas lindjes, simptomat e endometriozës mund të rikthehen, veçanërisht pasi hormonet e shtatzënisë bien dhe ciklet menstruale rinisin. Ndërsa disa gra përjetojnë një përmirësim afatgjatë të simptomave, për shumicën simptomat rikthehen me intensitet të ngjashëm ose më të rënduar.

Si kurohet endometrioza?

Endometrioza nuk ka një kurë përfundimtare, por ekzistojnë trajtime që ndihmojnë në menaxhimin e simptomave dhe përmirësimin e cilësisë së jetës. Trajtimi varet nga serioziteti i simptomave, dëshira për të pasur fëmijë dhe përgjigjja ndaj trajtimeve të mëparshme. Opsionet e trajtimit përfshijnë:

Barnat për menaxhimin e dhimbjes: Barnat kundër dhimbjes, si ibuprofeni dhe anti-inflamatorët e tjerë jo-steroidalë, janë shpesh hapi i parë për të lehtësuar dhimbjen dhe inflamacionin që vjen me endometriozën.

Terapia hormonale: Hormonet janë një mënyrë tjetër për të menaxhuar endometriozën, duke ndihmuar në ngadalësimin e rritjes së indeve endometriale dhe uljen e dhimbjes. Opsionet përfshijnë:

• Pilulat kontraceptive hormonale
• Agonistët dhe antagonistët e GnRH
• Progestinët

Kirurgjia: Në rastet e rënda, kur simptomat nuk menaxhohen me medikamente, kirurgjia mund të jetë e nevojshme. Laparoskopia, një ndërhyrje minimalisht invazive, përdoret për të hequr ose djegur lezione endometriale, cikatricet ose aderimet që formohen për shkak të endometriozës. Në rastet ekstreme, kur metodat e tjera nuk janë efektive dhe simptomat janë të paqëndrueshme, histerektomia (heqja e mitrës) mund të konsiderohet, por kjo është zakonisht një zgjidhje e fundit për gratë që nuk planifikojnë të kenë më fëmijë.

Endometrioza dhe shtatzënia: opsionet e trajtimit pas lindjes

Trajtimet për endometriozën pas lindjes përfshijnë të njëjtat metoda që përdoren për menaxhimin e simptomave përpara shtatzënisë. Këto përfshijnë trajtimet hormonale (kontraceptivët hormonalë, agonistët e GnRH), ilaçet për dhimbjen, dhe në disa raste, kirurgjia për të hequr indet e endometriozës

Mite dhe fakte

Ekzistojnë disa mite dhe fakte rreth endometriozës, të cilat ndihmojnë në sqarimin e disa keqkuptimeve të zakonshme

• Miti: Endometrioza ndikon vetëm në gratë më të moshuara
• Fakti: Endometrioza mund të prekë gra në çdo moshë. Por zakonisht diagnostikimi tek gratë bëhet gjatë viteve të tyre riprodhuese, veçanërisht midis moshës 25 dhe 35 vjeç.
• Miti: Shtatzënia është një kurë për endometriozën
• Fakti: Edhe pse disa gra përjetojnë përmirësim të simptomave gjatë shtatzënisë për shkak të nivelit të lartë të hormoneve progesterone, endometrioza nuk “shërohet” nga shtatzënia dhe simptomat mund të rikthehen pas lindjes.
• Miti: Dhimbja e fortë menstruale është normale
• Fakti: Ndërsa shumë gra përjetojnë dhimbje menstruale, dhimbja e fortë nuk është normale. Gratë që përjetojnë dhimbje të forta gjatë menstruacioneve duhet të kërkojnë këshilla mjekësore, pasi kjo mund të jetë shenjë e endometriozës ose një sëmundjeje tjetër.
• Miti: Vetëm kirurgjia mund ta trajtojë endometriozën
• Fakti: Kirurgjia është një nga opsionet e trajtimit, por ka edhe shumë mënyra të tjera për të menaxhuar simptomat. Këtu përfshihen terapitë hormonale dhe medikamentet për lehtësimin e dhimbjes.
• Miti: Endometrioza është e lehtë për t’u diagnostikuar
• Fakti: Endometrioza shpesh është e vështirë për t’u diagnostikuar, pasi simptomat e saj mund të ngatërrohen me sëmundje të tjera si sindroma e zorrës së irrituar (IBS) ose cistet ovariane. Shpesh kërkohet një laparaskopi, një procedurë kirurgjikale minimalisht invazive, për një diagnozë përfundimtare.