Në këtë artikull shpjegojmë si ndalet gjakderdhja nga hunda, kur kërkohet ndihmë urgjente dhe cilat shkaqe jo-strukturore mund ta provokojnë. Më pas analizojmë shenjat e një problemi të septumit ose deformimi nazal, ekzaminimet diagnostikuese, trajtimet para operacionit, indikacionet për septoplastikë ose septorinoplastikë, rezultatet e pritshme dhe kriteret për zgjedhjen e specialistit dhe klinikës.

Si ndalet gjakderdhja nga hunda dhe kur kërkohet ndihmë urgjente?

Gjakderdhja nga hunda zakonisht ndalet me presion të vazhdueshëm mbi pjesën e butë të hundës; ndihma urgjente kërkohet kur gjaku është i bollshëm, nuk ndalet ose shoqërohet me vështirësi në frymëmarrje.

Për të ndalur gjakderdhjen:

• Uluni drejt dhe anoni kokën lehtësisht përpara.
• Shtypni të dyja anët e pjesës së butë të hundës.
• Mbajeni presionin pa ndërprerje për 10–15 minuta.
• Merrni frymë nga goja dhe pështyni gjakun që kalon në fyt.
• Mos e ktheni kokën prapa dhe mos u shtrini.
• Mos vendosni pambuk, letër ose objekte thellë në hundë.
• Kërkoni urgjencë nëse gjakderdhja është e fortë, vazhdon pas presionit të përsëritur, shkakton marramendje, dobësi ose vështirësi në frymëmarrje, apo ka filluar pas një traume të rëndë.

Kur episodet përsëriten, duhet të përcaktohet shkaku i gjakderdhjes.

Cilat shkaqe jo-strukturore mund të provokojnë gjakderdhje nga hunda?

Shkaqet jo-strukturore më të zakonshme janë tharja e mukozës, irritimi lokal, alergjitë, infeksionet dhe barnat që pengojnë mpiksjen e gjakut.

Faktorët kryesorë janë:

• Ajri i thatë dhe ngrohja e ambienteve.
• Prekja e hundës ose shfryrja me forcë.
• Riniti alergjik dhe infeksionet e rrugëve të sipërme të frymëmarrjes.
• Përdorimi i pasaktë ose i zgjatur i disa sprejve nazalë.
• Aspirina, antikoagulantët dhe barnat antiagregante.
• Çrregullimet e koagulimit.
• Trupat e huaj në hundë, sidomos te fëmijët.

Kur këta faktorë nuk e shpjegojnë gjakderdhjen, duhet vlerësuar nëse ajo lidhet me anatominë e hundës.

Cilat shenja tregojnë se gjakderdhja mund të lidhet me septumin ose deformimin e hundës?

Një shkak strukturor dyshohet kur gjakderdhja nga hunda përsëritet nga e njëjta anë dhe shoqërohet me bllokim nazal, tharje të mukozës, formim koreje, fishkëllimë gjatë frymëmarrjes ose deformim pas traume. Këto shenja janë tipike për probleme si septumi i devijuar ose dëmtime të tjera anatomike. Septumi i devijuar mund të ndryshojë rrjedhën e ajrit në hundë, duke shkaktuar tharje të mukozës dhe irritim të enëve të gjakut, çka rrit rrezikun për gjakderdhje të përsëritur. Në raste të tjera, perforacioni i septumit mund të çojë në kore të vazhdueshme, ndjesi djegieje dhe episode të shpeshta gjakderdhjeje. Megjithatë, është e rëndësishme të theksohet se një septum i devijuar nuk është gjithmonë shkaku kryesor i gjakderdhjes; diagnoza e saktë dhe lidhja me simptomat duhet të konfirmohen nga një specialist ORL përmes ekzaminimit klinik.

Cilat ekzaminime përcaktojnë burimin e gjakderdhjes?

Burimi i gjakderdhjes lokalizohet kryesisht me rinoskopi të përparme dhe, kur nuk është i dukshëm, me endoskopi nazale.

Vlerësimi diagnostik mund të përfshijë:

• Historinë e episodeve, kohëzgjatjen dhe anën e gjakderdhjes.
• Barnat që ndikojnë në mpiksjen e gjakut.
• Ekzaminimin e mukozës, septumit dhe enëve të dukshme.
• Rinoskopinë e përparme për lokalizimin fillestar.
• Endoskopinë nazale në gjakderdhje të përsëritur, të njëanshme ose të paqartë.
• Analizat e gjakut kur dyshohet anemi ose çrregullim i koagulimit.
• Imazherinë vetëm pas traume ose kur dyshohet një problem tjetër nazal.

Pas përcaktimit të burimit, zgjidhet trajtimi më i përshtatshëm për kontrollin e gjakderdhjes.

Cilat trajtime përdoren para se të merret në konsideratë operacioni?

Para operacionit provohen trajtime që hidratojnë mukozën, kontrollojnë shkakun dhe ndalojnë enën përgjegjëse për gjakderdhjen.

Në varësi të rastit, trajtimi mund të përfshijë:

• Solucione fiziologjike dhe produkte hidratuese të rekomanduara nga mjeku.
• Lagështimin e ajrit në ambiente të thata.
• Korrigjimin e përdorimit të sprejve nazalë.
• Trajtimin e alergjisë, rinitit ose infeksionit.
• Kauterizimin kur ena që gjakos është e dukshme.
• Tamponadën nazale kur gjakderdhja nuk kontrollohet me masa më të thjeshta.
• Vlerësimin mjekësor të aspirinës, antikoagulantëve dhe barnave antiagregante.
• Trajtimin e çrregullimeve të koagulimit ose të një shkaku tjetër sistemik.

Aspirina dhe antikoagulantët nuk duhet të ndërpriten pa udhëzim mjekësor. Septoplastika ose septorinoplastika vlerësohet vetëm kur dokumentohet një problem strukturor dhe trajtimet e mësipërme nuk japin kontroll të mjaftueshëm.

Kur nevojitet septoplastika dhe kur septorinoplastika?

Septoplastika merret në konsideratë kur devijimi i septumit shkakton bllokim nazal të vazhdueshëm, frymëmarrje të vështirësuar ose gjakderdhje të përsëritur nga irritimi i mukozës. Ajo korrigjon strukturat e brendshme për të përmirësuar funksionin respirator. Septorinoplastika rekomandohet kur deformimi prek edhe funksionin edhe formën e jashtme të hundës, shpesh pas traumave ose deformimeve kongenitale.

Septoplastika fokusohet në drejtimin e septumit, ndërsa septorinoplastika kombinon korrigjimin funksional me atë estetik. Asnjëra nuk rekomandohet pas një episodi të vetëm: duhet të konfirmohet një problem anatomik dhe trajtimet jokirurgjikale të kenë qenë të pamjaftueshme.

Rinoplastika vetëm estetike nuk trajton shkakun e gjakderdhjes nga hunda dhe nuk zgjidh problemet funksionale të frymëmarrjes.

A e ndalon operacioni gjakderdhjen dhe çfarë rezultatesh mund të priten?

Jo, operacioni nuk garanton ndalimin e plotë të gjakderdhjes, por mund t’i reduktojë episodet kur shkaku është një septum i devijuar ose një deformim strukturor i dokumentuar. Septoplastika mund të përmirësojë kalimin e ajrit dhe të ulë tharjen e mukozës në zonën e irrituar. Rezultati është më i parashikueshëm kur burimi i gjakderdhjes përputhet me problemin anatomik. Episode të tjera mund të vazhdojnë nëse ekzistojnë alergji, tharje e mukozës, barna që ndikojnë në mpiksje ose çrregullime të koagulimit. Prandaj, kirurgjia duhet të rekomandohet vetëm kur ekziston një lidhje e qartë mes deformimit dhe gjakderdhjes së përsëritur.

Si të zgjidhni specialistin dhe klinikën për korrigjimin funksional të hundës?

Zgjidhni një specialist me përvojë të dokumentuar në kirurgjinë funksionale të hundës dhe një klinikë që konfirmon diagnozën përpara se të rekomandojë operacionin. Konsulta duhet të përfshijë ekzaminimin e septumit dhe mukozës, endoskopinë nazale kur nevojitet dhe vlerësimin e barnave ose çrregullimeve të koagulimit. Mjeku duhet të shpjegojë arsyen e ndërhyrjes, alternativat jokirurgjikale, rreziqet dhe rezultatet realiste. Një klinikë serioze nuk propozon rimodelimin e hundës vetëm nga fotografitë ose pas një episodi të vetëm gjakderdhjeje. Preventivi duhet të përcaktojë procedurën, shërbimet e përfshira, kontrollet pas operacionit dhe menaxhimin e komplikacioneve.

Pyetje të shpeshta